Η ιστορία του δρόμου που άνοιξε το 1833 και είναι σήμερα ο 15ος ακριβότερος στον κόσμο
Η οδός της «Τρυφηλής Ασωτίας», αποτυπώνει διαχρονικά την οικονομική και κοινωνική εξέλιξη της Αθήνας
Του Χρήστου Δρογκάρη
Όταν το 1833 οι αρχιτέκτονες Κλεάνθης και Σάουμπερτ σχεδίαζαν τη «νέα Αθήνα», επιχειρώντας να της προσδώσουν μια αστική ταυτότητα αντάξια των τότε σύγχρονων ευρωπαϊκών μητροπόλεων, ουδέποτε φαντάζονταν ότι ένας από τους πρώτους δρόμους και βασικούς άξονές της, η οδός Ερμού, θα γινόταν μετά από κάποιες δεκαετίες ένας από τους ακριβότερους εμπορικούς δρόμους ολόκληρου του κόσμου.
Ένας δρόμος που από την ώρα που κατασκευάστηκε και μέχρι σήμερα αποτελεί την «ψυχή» της Αθήνας. Ξεχωριστό τοπόσημο και ισχυρό σύμβολο της νεότερης ιστορικής και κοινωνικής της εξέλιξης, αποτυπώνει όλες τις εποχές του χρόνου τον καταναλωτικό σφυγμό της, συγκεντρώνοντας κορυφαία brands και δεκάδες ακόμα καταστήματα για σχεδόν δύο αιώνες, πρωτίστως στο πεζοδρομημένο τμήμα του, που είναι και το μεγαλύτερο στην ελληνική πρωτεύουσα.
Δρόμος-μαγνήτης για Έλληνες και ξένους καταναλωτές, στον οποίο επικεντρώνεται και διαφημίζεται ακόμα η κίνηση της αθηναϊκής αγοράς με τη μορφή μιας συνεχώς κινούμενης λαοθάλασσας. Ένας δρόμος ταυτοτικός της αρχοντιάς και της μεγαλοπρέπειας, με σπάνια μέγαρα – μικρά αρχιτεκτονικά αριστουργήματα.
Ζουν ακόμα, υπενθυμίζοντας ένα ένδοξο παρελθόν, υπερπολυτελή ξενοδοχεία, ιστορικά καφενεία που σήμερα δεν υπάρχουν, αλλά οι ιστορίες τους έχουν γίνει ζωντανοί θρύλοι. Ένας δρόμος ακόμα με τρεις βυζαντινές εκκλησίες.
Δρόμος συνώνυμος της νοσταλγίας και της ελπίδας, της ζώσας αγοράς, ταυτισμένος με την εμπορική αίγλη αλλά και τη συναναστροφή όλων των γενεών, των τάξεων και των πολιτισμών από τότε που «γεννήθηκε» σαν ένας χωματόδρομος κακοτράχαλος, μέχρι σήμερα που λάμπει 15ος στη λίστα με τους ακριβότερους δρόμους του πλανήτη.
Ο «μεγάλος δρόμος»
Στον αρχικό πολεοδομικό σχεδιασμό της Αθήνας, η Ερμού προοριζόταν να γίνει ο κεντρικός εμπορικός δρόμος της νέας πρωτεύουσας. Γι’ αυτό και το όνομα που της δόθηκε ήταν του θεού του εμπορίου, Ερμή. Ήταν η «Ερμαϊκή οδός», που ξεκινούσε από την Πειραιώς και έφτανε μέχρι την πλατεία Συντάγματος.
Την έλεγαν ο «μεγάλος δρόμος». Ξεχώριζε από τους άλλους δρόμους για το πλάτος του. Όχι γιατί ήταν πραγματικά φαρδύς, αλλά επειδή οι άλλοι, αυτοί που βλέπουμε και σήμερα στην Πλάκα, στου Ψυρρή και το Μοναστηράκι, έγιναν υπερβολικά στενοί και δύσβατοι.
Η Ερμού των σχεδόν 1.600 μέτρων στρώθηκε το 1838 με σύστημα μακαντάμ, απέκτησε αργότερα πεζοδρόμια και ασφαλτοστρώθηκε το 1910. Με βασιλικό διάταγμα του 1856 προβλεπόταν να έχει υποχρεωτικά διώροφα κτίρια με συνεχές μέτωπο.
Μεταπολεμικά, και ιδίως τις δεκαετίες του ’70 και του ’80, η συγκέντρωση πληθυσμού και αυτοκινήτων έπληξε καίρια τον δρόμο. Θόρυβος, ρύπανση και κυκλοφοριακή συμφόρηση αποτέλεσαν απειλή για τη βιωσιμότητά του.
Κομβική στιγμή υπήρξε η πεζοδρόμηση από την Αιόλου έως το Σύνταγμα, που ολοκληρώθηκε το 1998. Παρά τις αρχικές αντιδράσεις, η «νέα Ερμού» καθιερώθηκε άμεσα.
Η παγκόσμια κατάταξη
Εδώ και 35 χρόνια η Ερμού βρίσκεται στις πρώτες θέσεις της λίστας «Main Streets Across the World» της Cushman & Wakefield. Πριν την οικονομική κρίση έφτασε έως τη 10η θέση, ενώ το χαμηλότερο σημείο ήταν το 2013, στη 31η θέση.
Σήμερα έχει επανέλθει στη 15η θέση των ακριβότερων εμπορικών δρόμων παγκοσμίως, με τα ενοίκια να αυξάνονται κατά 7% και να διαμορφώνονται στα 3.720 ευρώ/τ.μ. ετησίως, ισχυρή παρουσία διεθνών brands και σταθερά ανοδική ζήτηση.
Στα προνομιακά σημεία, μεταξύ Συντάγματος και Καπνικαρέας, οι τιμές αγγίζουν εξαιρετικά υψηλά επίπεδα ακόμα και για τα ευρωπαϊκά δεδομένα.
Η θέση αυτή προσφέρει πολλαπλά οφέλη στην Αθήνα, η οποία διαθέτει έναν δρόμο διεθνώς αναγνωρισμένο ως εμπορικό και τουριστικό προορισμό. Η επιτυχία της Ερμού αποδίδεται στον τουρισμό, στις επενδύσεις, στην αυξημένη επισκεψιμότητα και στην ελκυστικότητα για ξένα brands.
Τα επόμενα στοιχήματα
Τα επόμενα χρόνια δρομολογούνται η ανακατασκευή του πρώτου πεζοδρομημένου τμήματος και η ανάπλαση του μεσαίου τμήματος, μεταξύ Καπνικαρέας και Θησείου, οδηγώντας την Ερμού στην «επόμενη μέρα».
